مدارس دینی و اقتضای رهبری جامعه (بخش اول)

دسته: فرهنگ و جامعه , مطالعات اسلامی , ویژه
بدون دیدگاه
شنبه - 24 فوریه 2018

نويسنده: عبدالصمد دهمرده

مقدمه

پیشینه‌ی مدارس دینی ما به عهد رسول‌الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم بر می‌گردد. پایه‌گذار سلسله مدارس دینی، حضرت رسول اکرم صلی‌الله هستند. خجسته‌ترین و پرمیمنت‌ترین روزهای آن همان بود که پیامبر مهربان و پرعطوفت روی حصیر زیر سقف چوبی تشریف‌فرما می‌شد و پروانگان خورشید رسالت گرداگرد ایشان جمع می‌شدند و از گلستان رسالت گُل می‌چیدند و از دریای معرفت گوهر می‌گرفتند. به‌ راستی‌ که در آن لحظات هیچ مکانی زیر آسمان و روی زمین بهتر و مبارک‌تر از آن جایگاه وجود نداشت.

ادب گاهیست به زیر آسمان از عرش نازک‌تر /*/ نفس گم کرده می‌آید، جنید و بایزید اینجا

نام آن جایگاه پربرکت «صفه» بود که طلاب و دانش‌پژوهان آن به اصحاب صفه شهرت یافتند. هر فردی از آن گروه مقدس به‌قدری سرشار از طلب صادق بود که به‌جز علم و معرفت به هیچ‌چیز دیگر دل نمی‌بست.
ابوهریره‌ی نیک طینت و عاشق علم و معرفت به‌قدری به ساختمان ساده و چوبین آن جایگاه علاقه داشت که فراقش را تحمل نمی‌کرد. ساعت‌ها می‌گذشت، ولی چیزی برای خوردن نمی‌یافت، اما با وجود این به حرص اینکه گوهری جدید به گوهرهای دانش خود بیفزاید آنجا را ترک نمی‌کرد. تاریخ این واقعه را فراموش نمی‌کند که روزی از روزها حضرت ابوهریره بر زمین افتاده بود. مردم از کنارش عبور می‌کردند و عده‌ای چنین پنداشتند که دچار صرع شده، پا بر گردنش گذاشتند. آنان نمی‌دانستند که ابوهریره کسالتی ندارد، ولی روزها سپری شده و در این مدت حتی بوی غذا به مشامش هم نرسیده است.
بعد از عصر طلایی رسالت، تحولات گوناگونی پدید آمد. در کیفیت و شمایل مدرسه نبوت نیز دگرگونی به وقوع پیوست، اما هرگز در ایفای رسالتش کوتاهی نمی‌کرد. جهان اسلام نسبت به مدارس شدیداً احساس نیاز می‌کرد. مسلمانان جگرگوشه‌هایشان را برای تعلیم و تربیت به آغوش مدارس می‌سپردند، چراکه حوزه‌های علمیه تربیت‌کده‌های جامعه اسلامی هستند و وظیفه‌ی رجال سازی را در جوامع انجام می‌دهند و به این آیه حقیقت می‌بخشند: «یرفع الله الذین آمنوا منکم والذین اوتوا العلم درجات» (مجادله:

تعریف مدرسه

مدرسه به عقیده مفکر اسلام علامه ابوالحسن ندوی رحمه‌الله جایگاهی است که بین خدا و طلبه ایجاد ارتباط می‌نماید و ارتباط طالب علم را با خداوند مستحکم می‌کند.
به تعبیری دیگر، مدرسه محلی است که افراد نیازهای علمی و اطلاعات خود را از افرادی مجرب و صاحب دانش تدریس می‌آموزند.
جامعه دینی نیاز به برنامه‌ی تربیتی دارد تا افراد طبق آن استعدادهایشان را شکوفا سازند. شیوه‌ی تربیتی مدارس بر شخصیت دانش‌آموز و طالب العلم بسیار تأثیر می‌گذارد. تربیت در همه ابعاد اعتقادی، عبادی و اخلاقی با توجه به ابعاد وجودی انسان کار ساده‌ای نیست. با توجه به اینکه رهبران دینی جامعه اسلامی در مدارس پرورش می‌یابند، لازم است همه‌ی عوامل مؤثر بر تربیت در داخل و خارج مدارس به‌طور هماهنگ به تربیت افراد بپردازند.

ماهیت و اهمیت مدارس دینی

مدارس دینی نه‌تنها بزرگ‌ترین مراکز انسان‌سازی هستند، بلکه پایگاه بسیار مهمی برای رفع نیازهای آموزشی و علمی اقشار مختلف جامعه نیز هستند. دعوتگران برحق و مجاهدان جان‌برکف در همین مراکز رشد می‌یابند. شباهت مدارس دینی در جهان اسلام، بلکه در جهان بشریت با نیروگاه برق است که بخش‌های مختلف، بالأخص عقل و فکر و اندیشه و قلب انسان را از هرگونه تاریکی و گمراهی پاک و روشن می‌گرداند.
مدرسه دینی پایگاه بررسی و محاسبه زندگی انسان‌هاست تا مبادا دچار کج‌روی شود. اصولاً مدارس دینی هیچ وابستگی به دولت‌ها و حکومت‌ها ندارند و نباید داشته باشند. همین استقلال مدارس و ارتباطشان با رسالت همیشه جاودان رسول‌الله صلی‌الله باعث شده آن‌ها در طول تاریخ استوار و پابرجا بمانند، بلکه همواره در حال رشد و پویایی باشند.

مختصری از تاریخچه مدارس دینی

جهانی که در آن زندگی می‌کنیم جهانی تحول‌پذیر و در حال پیشرفت است که توقف را نمی‌شناسد. این زندگی بسان نابینایی است که نیاز به همدم و همراهی دارد که او را از لابه‌لای خار و خس‌ها به‌سلامت به آن‌سو برساند. راهنمای این نابینا باید چشمانی سالم و باز داشته باشد و الا در باتلاق مصیبت‌ها و کج‌راه‌ها گرفتار خواهد شد.
اگر صفحات تاریخ را ورق بزنیم، خواهیم دید که شخصیت‌های متعددی زمام راهنمایی این نابینا را به دست داشته‌اند و قطعاً کسانی موفق شده‌اند جهان را به‌سوی سعادت و شکوفایی سوق دهند که حامل رسالت و پیام رستگاری در دو جهان برای اهل زمین بوده‌اند. قانون این است که هرگاه جهان دچار انحطاط شود، مرجع اول زمامداران آن هستند. در همین مورد لطف خداوند شامل بشر شده که در هر برهه‌ای از زمان به افرادی خاص این رسالت را محول نموده تا راهنما و چراغ راه این جهان باشند و سبب رحمت برای جهانیان بشوند. «و ما أرسلناک إلارحمة للعالمین» اگر به تاریخ تابان اسلام نگاهی بیندازیم، درمی‌یابیم که اولین دستور آسمانی به معلم بشریت و رهبر انسانیت محمد مصطفی صلی‌الله با کلمه‌ی «إقرأ» شروع می‌شود. به همین دلیل است که آن‌حضرت علیه‌السلام همان‌گونه که اولین معلم این امت هستند، اولین متعلم قرآن نیز می‌باشند که دستور به خواندن داده شدند. این قضیه بیانگر اهمیت و جایگاه والای تعلیم و تعلم در دین اسلام است. این میراث بزرگ به صحابه هم رسید و آنان اولین معلمین این امت هستند.
اولین مدرسه‌ی اسلامی مدرسه‌ای بود که اصحاب صفه در آن نزد بزرگ‌ترین معلم بشریت حضرت رسول اکرم صلی‌الله مشغول به تعلم بودند. خلاصه این‌که این سلسله متصل به خداوند رحمان است؛ الرحمن علّم القرآن. علاوه بر مدارس رسمی، در ادوار مختلف مساجد غیر از اینکه محل عبادت بودند، مراکزی برای تعلیم و تعلم نیز بودند.

ادامه دارد…

لينک قسمت پاياني:

yon.ir/HaGe8


نوشته شده توسط:سنت آنلاین - 1038 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: ۱۵
برچسب ها: