اتباع سنت، از حقیقت تا خیال

دسته: ویژه , یادداشت‌ها
بدون دیدگاه
چهار شنبه - 7 فوریه 2018

نورالدین استواره/ طلبه‌ تخصص فی الفقه عین العلوم گشت

خورشیدعشق را ره شام و زوال نیست /*/ برهر دلی که تافت در آن دل ضلال نیست

 در آسمان دلبری و آسمان عشق /*/ نور جمال دلبر ما را مثال نیست

هرگاه اصطلاح اتباع سنت را در مطالعاتم می‌دیدم و یا جایی می‌شنیدم با خود می‌گفتم: ای بار خدایا! مصداق واقعی اتباع کامل از سنت‌های پیامبر چیست؟، به راستی چه کسانی توانستند که به حقیقت این کلمه (اتباع سنت) جامه عمل بپوشانند؟، آیا امروزه مسلمانان در کجای این مسیر قرار دارند؟ چه عاید ما می‌شود اگر متبع سنت‌های پاک آن رسول باشیم؟ چه چیزی را با ترک آن از دست می دهیم؟ و این‌ها و ده‌ها سوال دیگر پرسش‌هایی بودند که دائم ذهن من را به خود مشغول داشتند و نمی‌توانستم به آنها جواب‌های درستی پیدا کنم؛ اما از آن سو وقتی به مطالعه سیرت و زندگانی پیامبر اسلام صلوات الله و سلامه علیه پرداختم، به خیل عظیمی از این سوالات پاسخ‌های درست یافتم.

واقعیت این است که اتباع و پیروی از سنت‌های پیامبر در زمان ما به علت کم فهمی، کج فهمی و یا بد فهمی و گاها نافهمی، صرفا به کارها و فعالیت‌های روزانه و یا شبانه روزی پیامبر اطلاق می‌شود؛ به زبان ساده‌تر آنچه پیامبر به آن دستور داده و یا آن را انجام داده آن را انجام دهیم و آنچه از آن باز داشته و یا آن را انجام نداده از آن باز آییم، حال آنکه پیروی از پیامبر محدود به این نیست؛ بلکه پیامبر خدا دارای اندیشه و تفکری هستند الهی، دارای دیدگاهی انسان دوستانه با دید مسالمت‌آمیز و اندیشه ورز، دیدی که انسانیت را به سوی هم نوع خواهی و محبت به هم نوع فرا می‌خواند و از انسان می‌خواهد که انسان باشد و بنابر اصل فطرت خویش رفتار نماید؛ خود را انسانی بداند که به او شرف و کرامت داده شده است و انسان شریف و کریم جز بر خدای خویش سر تعظیم فرو نمی آورد و زندگی عزتمندانه می‌کند زندگی که بر اساس برنامه‌ای خدایی، برنامه‌ای که از قبل تنظیم شده باشد.

دید پیامبر خدا به زندگی و این دنیا دیدی است که باید آن دید را در زندگی آورد نگاه ایشان به انسانیت فارغ از هر گونه رنگ و زبان و آداب و رسوم و جدا از هرگونه نژاد و قومیت نگاهی انسان دوستانه بر مبنای فطرت و اخلاق کریمانه بود و انسان را به خاطر انسان بودنش می‌خواست و او را از روی دلسوزی نه از روی سیادت و قیادت به سوی اسلام که دین رستگاری و سعادت است فرا می‌خواند. دیدگاهی که ایشان نسبت به مشرکین و کفار داشتند دیدگاهی است مسالمت آمیز و بر اساس مدارا همه را انسان می‌دانست و هم نوع.

روش برخورد با خانواده، زن و فرزند، نزدیکان، خویشاوندان، دوستان، مخالفین و موافقین، مشرکین، منافقین، یهود و نصاری و دیگر افراد به چه شکل بود؟ چطور با دوستان رفتار می‌نمود؟ و چگونه با مخالفان خود مدارا می‌کرد؟ روش او در متقاعد ساختن دیگران چگونه بود؟ و چطور سعی بر این داشت تا کسی از او آزرده خاطر نشود؟

آنگاه که به بررسی سیرت گهربار و ارزشمند حضرت مبارک، اسطوره انسانیت و الگوی بشریت محمد مصطفی و یاران عاشق و جان بر کف آن پرداختم دریافتم که معنای واقعی اتباع از پیامبر و سنت‌های او چیست دانستم که پیروی از پیامبر محدود به افعال آن حضرت نیست؛ بلکه معنایی فراتر از این دارد و دارای طیف گسترده‌تری از معنا است، معنایی که همراهانش به خوبی آن را دانسته بودند و احیاگران واقعی آن در زندگی خویش بودند.

 آن‌ها به یقین درک کرده بودند که نه تنها باید به افعال و اقوال پیامبر عمل کرد و آن را سرلوحه زندگی خود قرار داد، بلکه باید اندیشه و تفکر رسول الله را در زندگی پیاده نمود و دنباله روی حقیقی و واقعی تفکرات او بود.

 روش اتباع صحابه را در سیرت مطالعه می‌نمودم انسان در حیرت می‌ماند که چطور تابع بودند و دستورات آن حضرت در راس امور بود و صحابه از جان و مال خود برای تحقق بخشیدن به خواسته پیامبر می‌گذشتند؟

 حضرت عبدالرحمن بن عوف به بازار جهانی رفته و تمام سرمایه خود را در آنجا گذاشته و همه آن را شراب خریده است به محض اینکه وارد مدینه منوره می‌شود، ندا می‌دهند که پیامبر از استفاده نمودن شراب باز داشته و آیه‌ای بر حرمت آن نازل شده است؛ این شاگرد غیور که تعلیم یافته مکتب پیامبر است بی‌درنگ همه محموله شراب که در حقیقت تمام سرمایه زندگی او در او نهفته شده بود؛ چپه می‌کند شاهدان روایت می‌کنند که آن روز سیلی از شراب در داخل شهر مدینه به راه افتاد.

 در آن سو عبدالله بن مسعود را می‌بینی که در حال آمدن به مسجد هست، صدای پیامبر را می‌شنود که (در حقیقت خطاب به مردی که در مسجد ایستاده بود گفتند) می‌فرماید: ایهاالرجل اجلس؛ ابن مسعود بی‌درنگ در بین راه می‌نشیند و پاهای او یارای حرکت کردن را ندارد غافل از اینکه اصلا پیامبر با او نیست.

از سوی دیگر اگر در فهم سنت دچار اشتباه شدیم آب از آغاز راه گل آلود خواهد شد و در ادامه مسیر که اتباع  سنت باشد در آب گل آلود غوطه‌ور خواهیم بود و چه بسا که به جای ماهی، خرچنگ، نهنگ و یا هر حیوان آبی دیگری شکار کنیم که نه تنها فایده‌ای برایمان ندارد بلکه سراسر  آسیب و پریشانی خواهد بود و در این حالت است که با نیت صاف و ساده ممکن است به اشتباه به جای عمل بر سنت‌های ارزشمند پیامبر خدا مرتکب لغزشی شویم و برای اصلاح آن پیش دانایان نرویم و اگر کسی اصلاحیه‌ای به ما داد و راه درست را نشانمان داد نپذیریم.

صحبتی که بنده با همه علما، فضلا، نخبگان، فرهیختگان و به طور کلی با همه آن افراد که به نوعی با سیرت و سنت و آموزش و ترویج آن بین جامعه اسلامی سر و کار دارند و فعالیت می‌کنند، دارم این است که به شدت در ابتدا بر روی فهم سنت کار کنید و تمرکز شما بر فهم سنت باشد تا خود سنت را بفهمید و به دیگران نیز بفهمانید و به زبان ساده و امروزی به کسی ماهی نگیرید بلکه ماهی گیری یاد دهید؛ وقتی مسلمان با اصل سنت آشنا شد خود به خود از غیر سنت منزجر و متنفر خواهد شد و سنت محبوب او خواهد شد. برخی از مشکلاتی که عدم فهم سنت به بار خواهد آورد به شرح ذیل است: محبت اتباع از سنت‌های پیامبر در قلب‌ها نمی‌نشیند و ارزش و جایگاه پیامبر و افعال و اندیشه‌های ایشان فهمیده نمی‌شود و در نتیجه انگیزه‌ای بر عمل بر سنت‌ها و اتباع از پیامبر به وجود نخواهد آمد و انسان مرتکب بدعت‌ها خواهد شد.

در پایان از خداوند متعال از صمیم قلب خواهان این هستم  که پروردگار عالم به مسلمانان فهم صحیح و درست از اسلام، قرآن و سیرت و سنت‌های گرانقدر آن حضرت را عنایت بفرماید و ما را از پیروان راستین آن حضرت بگرداند. آمین.


نوشته شده توسط:سنت آنلاین - 1038 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: ۱۳
برچسب ها: